Po polskich drogach krajowych regularnie przemieszczają się ładunki ponadgabarytowe, takie jak elementy konstrukcji stalowych, zbiorniki, filtry przemysłowe, komponenty maszyn TBM czy części turbin wiatrowych. Aby takie transporty mogły się odbywać, konieczne jest uzyskanie odpowiednich zezwoleń – zarówno na przejazdy jednokrotne, jak i wielokrotne. Liczba wydawanych decyzji w ostatnich latach systematycznie rośnie.
Kiedy mówimy o przejeździe nienormatywnym?
Pojazdy mogą poruszać się bez zezwoleń tylko wtedy, gdy mieszczą się w dopuszczalnych parametrach określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W skrócie:
- 16,5 m długości – ciągnik z naczepą,
- 18,75 m – pojazd silnikowy z przyczepą,
- 2,5 m szerokości pojazdu,
- 4 m wysokości pojazdu,
- 40 t masy całkowitej,
- 11,5 t nacisku pojedynczej osi napędowej.
Przekroczenie choć jednego z parametrów oznacza przejazd nienormatywny, wymagający zezwolenia.
Zezwolenia – kto je wydaje?
Przejazd pojazdu nienormatywnego jest możliwy wyłącznie na podstawie zezwolenia kategorii I–V. Zasady wydawania zezwoleń określa ustawa Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych. Wydają je odpowiednio:
– starosta – kat. I,
– starosta lub naczelnik urzędu celno-skarbowego – kat. II,
– GDDKiA i naczelnik urzędu celno-skarbowego – kat. III,
– GDDKiA – kat. IV i V,
– prezydent miasta na prawach powiatu – dla kat. V, jeśli trasa przebiega tylko w jego granicach i nie obejmuje dróg krajowych klasy A/S.
Wszelkie informacje i formularze potrzebne do rozpoczęcia procedury administracyjnej związanej z uzyskaniem zezwolenia na przejazd nienormatywny znaleźć można na stronie GDDKiA.
Zezwolenia w województwie podkarpackim
W 2025 r. Oddział GDDKiA w Rzeszowie wydał 773 zezwolenia na przejazdy nienormatywne. Tendencja wzrostowa utrzymuje się:
- 2019 – 342 wydanych zezwoleń,
- 2020 – 508 wydanych zezwoleń,
- 2021 – 688 wydanych zezwoleń,
- 2022 – 744 wydanych zezwoleń,
- 2023 – 720 wydanych zezwoleń,
- 2024 – 780 wydanych zezwoleń,
- 2025 – 773 wydanych zezwoleń.
Oddział nie tylko wydaje zezwolenia, ale także uzgadnia trasy dla transportów przejeżdżających przez nasze województwo. W ubiegłym roku wydaliśmy 785 takich uzgodnień, z czego ponad 400 dotyczyło przewozu elementów turbin wiatrowych przez przejście graniczne w Korczowej. Łącznie oznaczało to około 1700 przejazdów. Transporty kierowane były głównie do obwodów wołyńskiego i lwowskiego celem odbudowy infrastruktury energetycznej.
W ostatnich latach, jednym z najbardziej spektakularnych transportów nienormatywnych na terenie naszego województwa transportem nienormatywnym pozostaje transport maszyny TBM na plac budowy odcinka drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe – Babica (od 11 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2023 r.). Transport miał długość 74 m, szerokość 9 m i masę całkowitą ok. 500 ton (największe zestawy: 499 ton i 489 ton).
Bezpieczeństwo i infrastruktura
Aby usprawnić przejazdy ponadgabarytowe, często na naszych drogach budujemy ronda, które umożliwiają przejazd po wyspie środkowej. Rozwiązania te pozwalają na łatwiejsze, bezkolizyjne, a zarazem bezpieczne korzystanie z sieci dróg pojazdom nienormatywnym. Te praktyczne rozwiązania mamy m.in. na DK28, DK77 czy też DK94.
Przy ustalaniu trasy przejazdu nienormatywnego bierze się pod uwagę stan techniczny dróg i obiektów mostowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przewożony ładunek nie może być cięższy niż pozwalają na to warunki techniczne danego obiektu. Istotne są również aktualnie panujące warunki na trasie, jak roboty drogowe lub inne utrudnienia uniemożliwiające przejazd.
Po dokonaniu wszystkich czynności związanych z uzgodnieniami trasy, wydawane jest zezwolenie w drodze decyzji administracyjnej.
Odmowa wydania zezwolenia zazwyczaj spowodowana jest brakiem zgody zarządcy drogi właściwego dla trasy przejazdu. Najczęstszą przyczyną takiej decyzji jest zły stan techniczny oraz ograniczona nośność obiektów mostowych.
Jeżeli podczas trasy przejazdu powstanie istotne utrudnienie w ruchu drogowym lub zagrożenie jego bezpieczeństwa, to pilot transportu nienormatywnego zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić Policję oraz zarządcę drogi.
Kiedy odbywają się transporty?
Najczęściej nocą — między 22:00 a 6:00, gdy ruch jest mniejszy. W wyjątkowych przypadkach, np. przy bardzo wysokich zestawach, transport może być wyznaczony w dzień, co pozwala na wykonanie precyzyjnego przejazdu.
Przewoźnik musi dostosować prędkość przejazdu do warunków panujących na drodze. W przypadku pojazdów o masie całkowitej większej od dopuszczalnej, przez drogowe obiekty inżynierskie należy przejeżdżać stałą prędkością do 10 km/h bez hamowania i przyspieszania w osi jezdni, przy wstrzymanym ruchu dla innych pojazdów.
Z uwagi na oznakowanie pionowe trzeba zachować ostrożność przy skrętach oraz w czasie przejazdu obok azyli dla pieszych i wysp spowalniających ruch. Pod obiektami inżynierskimi i innymi elementami ograniczającymi skrajnię pionową w razie potrzeby należy obniżyć zestaw transportowy.
W przypadku szczególnie niekorzystnych warunków atmosferycznych, przejazd zostaje przerwany, pojazd należy sprowadzić z drogi i kontynuować jazdę po ustąpieniu utrudnień.
Źródło informacji: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział Rzeszów
